İbn Haldun Üniversitesi Tasarruf Finansman Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 10.06.2026 tarihinde organize edilen çalıştayın ilk oturumunda iktisadi boyutu tartışan Prof. Dr. Hasan Vergil Hoca, “Tasarruf Finansman Sektörünün Sürdürebilirlik Analizi” başlıklı bir tebliğ sundu. Söz konusu tebliğde şu 4 paydaş için politik çıkarımlar yapıldı:
TCMB: Reel faiz politikası sektörün tüketici refahına katkısını düzenleyen en güçlü makro araçtır. Aksiyon olarak, sıkı para – sektör tüketici lehine iken gevşek para – tüketici reel kaybedecektir.
Sektör: Pazarlama söyleminin nominal-reel ayrımı kritiktir. Aksiyon olarak, tüketici eğitimi şart gözükmektedir.
BDDK: Sıralı sözleşme ortalama %56,7 reel dezavantaj üretmektedir. Bu bağlamdatüketicinin korunması gereklidir. Aksiyon olarak, başvuru formlarında reel senaryo zorunludur; sıralı paya üst sınır da gereklidir.
Tüketici: Makro bozulursa erozyona uğrar. Aksiyon olarak, garantili tercih edilmeli;sıralıdan kaçınılmalı ve makro koşullar izlenmelidir.
Hasan Vergil Hoca’nın sunumundan sonra yapılan müzakerelerde Hüzeyfe Atan Hoca da nicel analizlerden birisi olan Yarı Parametrik Kantil yöntemini kullanarak benzer bulgulara erişmiştir. Bundan sonraki aşamanın anket ve mülakat gibi doğrudan tüketiciye temas eden çalışmaların yapılarak bulguların test edilmesi olduğu vurgulanmıştır.
Hukuki boyutun tartışıldığı ikinci oturumda Buğra Kaan Çakıroğlu “Tasarruf Finansman ve Tasarruf Finansman Sözleşmesinin Hukuki Yapısı” başlıklı tebliğini sunmuştur. Bu kısımdaöne çıkan notlar şöyledir:
• Konut, çatılı işyeri ve araç dışında da finansman sağlanmalıdır.
• Tasarruf finans şirketlerinin iki ana kazancı bulunmaktadır. Organizasyon ücreti ve ihtiyat fonu. İhtiyat fonu, toplanan fonun işlenmesinden doğan kazancın %25’idir.
• Sistemden ayrılma durumunda yapılan kesinti, müşterinin hizmet aldığı süreye göre belirlenmeli ve hizmet süresi kadar kesinti yapılmalıdır.
• Organizasyon ücretinin oransal olarak belirlenmesinin problemli olduğu, yapılan hizmet kişiye göre değişmediğine göre sabit bir ücretin belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Müzakereci olarak katılım sağlayan Meryem Solmaz Hoca, “Güven Kurumu Prensibi” üzerine odaklanmıştır. Ona göre bu prensip, banka dışı finans kuruluşlarında da geçerli olmalıdır. Bu, tasarruf finansman sigortası gibi bir uygulama olabilir.
TF Şirketleri arası ilişkileri düzenleyen meslek kurallarının belirlenmesi gerektiği de ayrıca vurgulanmıştır.
Bir diğer vurgu da bir sonraki oturum olan fıkıh tartışmalarına da bir hazırlık olarak sorulan “yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda faizsizlik iddiası mümkün mü?” sorusuna dairdir. Söz gelimi, aylık ödemelerin geciktirilmesi durumunda uygulanan gecikme cezasının fıkhi niteliği sorgulanmıştır.
Müzakereci olarak katılım sağlayan diğer konuşmacı Muammer Fatih Öztürk ise TF şirketlerinin hukuki anlamda gerçek niteliğini sorgulayarak bir organizatör mü yoksa finansör mü konumunda olduğunu ele almıştır. Ona göre, hazırlanmış hukuki metinlerin de işaret ettiği konumu, TF şirketlerinin finansör konumudur.
Tasarruf finans şirketleri çalışanlarının katılım finans eğitimi alması gerektiği de bu bölümdeki bir başka vurgu olmuştur.
Fıkhi analizin yapıldığı üçüncü oturumda, Mehmet Yuşa Özmen Hoca “Tasarruf Finansman Sisteminin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi” başlıklı tebliğini sunmuştur. Müzakereci olarak Hacı Mehmet Günay ve Abdullah Durmuş Hocalar değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu konudaki temel notlar şöyledir:
➢ Fıkhi değerlendirmeler hukuki metinlerde yapılan tanımlamalara göre yapılmıştır.
➢ Bu bağlamda sorulan soru şudur: “Tasarruf fonunun sahibi kimdir? Müşteri mi, şirket mi?”
➢ Yapılan değerlendirmeler, sistemin şu anki çalışma şeklinin ve hazırlanan hukuki metinlerin işaret ettiği şeyin, fonun sahibinin şirket olduğu yönünde olmuştur. Buna göre klasik İslam hukuku tanımlamaları değerlendirilmiştir.
➢ Sonuç: Mürekkep yani birkaç İslami akdin birleştirilmesi yoluna gidilmelidir.
➢ Abdullah Durmuş Hocanın önerisi, müşterilerin yatırdığı fonlar bir GYF gibi fakat sermaye piyasası aracı olması hasebiyle gelen itirazlar üzerine katılım bankalarının yatırım fonları gibi düşünülerek, müşterinin hesabında para görünmelidir. Böylece fonun sahibi şirket değil, müşteri olacaktır. Şirket yine vekil konumunda olarak, müşterinin verdiği yetkiyle borç alma ve borç verme yetkisiyle müşterilerin birbirine “karz” yani “borç” vermesi sağlanacaktır.
Kıvanç Sinan Bardakcı
