Anasayfa Tartışma Benzeri Görülmemiş Bir Ekonomik Durum

Benzeri Görülmemiş Bir Ekonomik Durum

by

Ekonomistlerin çoğu, Covid-19 pandemisinin ekonomik etkisini değerlendirmek için 2008 küresel finansal krizine atıfta bulunmaktadır. Etkisi açısından Covid-19’un etkisinin 2008 finansal krizine göre daha büyük ve farklı olacağını belirtiyorlar. Ancak, iki krizin farklı olduğu konusunda bir fikir birliği var. 2008 mali krizi talep ile ilgili iken, mevcut içinde bulunduğumuz kriz hem arz hem de talebi aynı anda etkiledi. Ekonomik istihbarat Birimi’ne (EIU) göre yapılan tahminler, Covid-19 krizinin en güçlü ekonomilerde bile ekonomik büyüme üzerindeki yıkıcı etkisini aşağıdaki tabloda göstermektedir:

Hiçbir ülke krizin etkisinden kaçamazken, etkinin büyüklüğü ülkelere göre farklı olacaktır. Örneğin, Avrupa, Almanya gibi üretime dayalı ekonomiler, son yıllarda yüksek bir kamu borcundan muzdarip olan İspanya ve İtalya gibi turizm ve hizmetlere dayalı ekonomilere göre daha az etkilenecektir. Bununla birlikte, küresel düzeyde, bu talep ve arz etkilerinin senkronizasyonu ve üretim değer zinciri üzerindeki olumsuz etkisi tüm ülkelerdeki durumu daha da kötüleştirecektir. Bununla birlikte, krizin yatırım ve hane halkı davranışları üzerindeki etkileri nedeniyle talep üzerindeki etkinin uzun sürmesi beklenmektedir. Bu, bankaların tüketicilerin ve firmaların kredilerini geri ödeme işlemleri  hakkında olumsuz beklentilere sahip olacağı için borçlanma maliyetlerinde bir artışa ve finansal koşulların sıkılaştırılmasına yol açacaktır.

Acil durumla karşı karşıya kalan ülkeler, ekonomi üzerinde net etkileri belirsiz olan çeşitli önlemler almaya devam ediyor. Bu önlemlerin potansiyel olumsuz etkileriyle başa çıkmak , covid-19 sonrası döneme erteleniyor fakat covid-19 sonrası döneminde kriz öncesi dönemden farklı olacağı şüphelidir. Pandemi, neoliberal kapitalist sistemin verimsizliklerini ön plana çıkardı ve yeni bir sistemin gerekliliğini vurguladı. Bu bağlamda, 2008 mali krizi sırasında ve sonrasında yapılan hataların tekrarlanmamasına ihtiyaç vardır.

Yeni bir ekonomik sisteme duyulan ihtiyaç

Yukarıda belirtildiği gibi, baskın ekonomik sistemi yeniden düşünmek için yapılan çağrılar, Covid-19’un ekonomik ve sosyal etkilerinin çoğalmasıyla artmıştır . İslam ekonomisi açısından bakıldığında, en az üç ana özellik  pandemiye gerçek çözümler sunmuştur.

İlk olarak, bazı ekonomistler, krizin etkileriyle başa çıkmak için etkili bir araç olarak İslam ekonomi sistemine gömülü sosyal güvenlik kurumlarının (zekat,sadaka,vakıf vb.) rolünü vurguladı. Kâr amacı gütmeyen sektörün bir bileşeni olarak, bu sosyal güvenlik kurumlarının İslam ekonomisi sisteminin önemli bir kısmını temsil etmektedir. Dahası, bu kâr amacı gütmeyen sektör, ekonominin istikrarı ve sürdürülebilirliği için de önemli bir faktörü temsil etmektedir. İslam ekonomisi sisteminin bu kâr amacı gütmeyen sektörler arasındaki dengenin, kâr sektörünü ve piyasa ekonomisini aşan kapitalist ekonomiden ve özel sektörün aksine kamuya ağırlık veren sosyalist sistemden ayıran şey olduğunu vurguladı. Yeni teknolojilerin gelişmesiyle birlikte, bu kâr amacı gütmeyen sektörün rolü daha verimli ve daha önemli olacaktır.

İkincisi, 2008’in küresel finansal krizinin olumsuz etkileriyle başa çıkmayı amaçlayan yeni finansal kaynakların, beklenen sonuca ulaşmadan çoğunlukla finans sektörüne yatırıldığını göstermektedir. Bu bulgunun bir başka belirgin kanıtı, Amerika Birleşik Devletleri tarafından kurumlar vergilerini azaltmak için kabul edilen trickle-down stratejisine dayanan vergi planının sonucuna göre %80’i Amerikan nüfusunun daha zengin olan  %1’ine fayda sağlayacaktı. Fakat zenginler, bu faydaları reel ekonomiden ziyade finansal pazara yatırmaya daha yatkındır ve bu da eşitsizlikleri önemli ölçüde artıracaktır. İslami bir ekonomik sistem bağlamında, ekonomiye enjekte edilen finansal kaynakların üretken olmayan sektörlere yönelik bu sapması riski önlenebilir. Gerçekten de, İslam ekonomisi ilkelerine göre, herhangi bir finansal işlem reel ekonomide bir işlemle desteklenmelidir.

Üçüncüsü,  İslami bankacılığın kalkınmadaki rolü henüz tam anlamıyla ispat edilememiştir. Şimdiye kadar, İslami bankacılık işlemleri murabaha ve icara gibi düşük riskli işlemler tarafından yönetildi Ekonomik kalkınmada daha aktif bir rol, İslami bankaların gerçek ekonomik kalkınma etkisi ile daha fazla operasyonun finansmanında daha fazla yer almasını gerektirecektir. Ekonomistler arasında, pandemiden sonraki yeni küresel ekonominin daha önce sahip olduğumuzdan farklı olacağı konusunda bir fikir birliği var. Yeni küresel ekonomideki potansiyel değişikliklerden biri, birçok ülkenin üretim süreçlerinde Çin’e olan bağımlılığını azaltabilecek yeni tedarik zincirlerinin kurulmasıdır. En azından orta vadede, bu, gelişmekte olan ülkelerin bir alternatif oluşturması ve bu tedarik zincirlerinde daha önemli bir yer tutması için bir fırsatı temsil edecektir. Ancak, bu büyük yatırımlar gerektirecek. İslami finansın çok çeşitli İslami finans araçlarından yararlanarak bu yatırımları finanse etmek için oynayabileceği roldür. Ayrıca, risk paylaşımı ilkesine dayanarak, İslami finansal araçların kullanımı, ekonomik krizlere karşı daha dirençli, istikrarlı olan bir finansal sistemle sonuçlanacaktır. Herhangi bir finansal işlemde, bu işlemde yer alan farklı taraflar, ilgili riski taşımaya katılımlarına göre ödüllendirilir. Bu risk paylaşımı ilkesine dayanan bir ekonomik sistem, durgunluğun yatırımcılar üzerindeki olumsuz etkisini azaltacak ve aynı zamanda yüksek büyüme dönemlerinde  daha adil bir gelir dağılımı sağlayacaktır.

 

Kaynak: https://blogs.irti.org/covid-19-and-the-need-for-a-new-economic-system/

Benzer Yazılar

Görüşlerinizi Paylaşabilirsiniz