Tasarruf finansman sistemi, taşıt, konut ve çatılı işyeri gibi varlıkları benzer tutar ve vadelerde edinmek isteyen kişilerin bir araya getirilerek belirli bir tasarruf dönemi sonunda, ihtiyaç duyulan finansmanın sağlanmasına dayanan bir finansman modelidir. Bu model, bünyesinde hem tasarruf hem de finansman unsurlarını birlikte barındırması nedeniyle karma bir yapıya sahiptir. Bu yönüyle özgün bir çalışma yöntemi sunan tasarruf finansman şirketleri, müşterilerin sözleşme kapsamında belirli bir düzeyde tasarruf etmelerini sağlarken; diğer taraftan gerekli koşulların sağlanmasının ardından, müşterinin birikmiş tasarruf tutarını aşan finansman ihtiyacını, sistemde yer alan diğer müşterilerin tasarruflarından oluşan fon havuzundan karşılamaktadır.
Tasarruf finansman şirketleri, sundukları hizmet karşılığında sözleşme tutarı üzerinden belirli bir oranda organizasyon ücreti tahsil etmek suretiyle gelir elde etmektedir. Müşteri açısından doğrudan ve açık biçimde ortaya çıkan temel maliyet unsurlarından biri olan organizasyon ücreti sözleşme tutarının %7 ila %14’ü arasında değişebilmektedir. Bununla birlikte varlığın türüne göre değişmekle birlikte ekspertiz ücreti, noter masrafları, kasko ücreti, tapu masrafları, DASK gibi diğer maliyet unsurları da bulunmaktadır. Tasarruf tutarını aşan kısım için sağlanan finansman tutarının herhangi bir fazlalık olmadan geri ödenmesi bu şirketleri çok cazip hale getirmektedir. TCMB tarafından 22 Mayıs 2026’da yayınlanan Finansal İstikrar Raporu verilerine göre tasarruf finansman şirketlerinin 2026 yılı mart ayı itibarıyla toplam konut finansmanı içindeki payı %10’a yaklaşmıştır. Taşıt finansmanı tarafında ise 2025 yılı eylül ayından itibaren bankacılık sektörü kredilerini geride bırakarak taşıt kredi bakiyesinin toplam taşıt kredileri içindeki payı yüzde 60’ı geçmiştir.
Tasarruf finansman sisteminde çekilişli model ve müşteri bazlı (grup bazlı) olmak üzere iki farklı uygulama bulunmaktadır. Çekilişli modelde herhangi bir peşinat ödenmeksizin, yalnızca sözleşmede belirlenen taksitlerin ödenmesi suretiyle her ay gerçekleştirilen çekilişler sonucunda grupta yer alan tasarruf finansman müşterilerine finansman sağlanmaktadır. Çekiliş işlemi ilk aydan itibaren başlamakla birlikte, ilk teslimatlar son düzenlemeyle birlikte sözleşme başlangıcından itibaren 180 gün geçtikten sonra gerçekleştirilebilmektedir. Çekilişte henüz adı çıkmayan müşteriler ise birikmiş tasarruflarının sözleşme tutarının %45’ine ulaşması durumunda tahsisat almaya hak kazanmaktadır. Çekilişli modelin müşteriler açısından en büyük avantajı, çekiliş sonucunda erken teslimat alma şansına sahip olmalarıdır. Bununla birlikte, teslimatta yaşanan en az 180 günlük gecikmenin beraberinde getirdiği bir enflasyon maliyeti bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle, vade başında sözleşmede belirtilen tutarla eşdeğer durumda olan bir varlığın piyasadaki alış ve satış fiyatlarının tahsisat tarihinde enflasyon oranına bağlı olarak artma ihtimali bulunmaktadır. Bu sebeple, enflasyon nedeniyle varlığın değerinde meydana gelen artışın müşteriler açısından bir maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerekmektedir.
Bir diğer model olan müşteri bazlı tasarruf finansman yönteminde ise herhangi bir çekiliş yapılmaksızın tahsisat tarihi önceden belirlenmektedir. Müşteri, isterse sözleşmenin düzenlendiği tarihte belirli bir peşinat ödeyerek teslimat tarihini öne çekebilmektedir. Ancak bu modelde de en erken teslimat tarihinin 180 gün sonra olması gerekmektedir. Ayrıca, birikmiş tasarruf tutarının sözleşme tutarının %45’ine ulaşmış olması şartı bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu modelde de teslimatta yaşanan en az 180 günlük gecikmenin maliyet üzerinde enflasyondan kaynaklanan bir etkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte gerek çekilişli gerekse çekilişsiz sistemde yaşanan en az 180 günlük gecikme sürecinde varlık fiyatlarının aşağı yönlü hareket etmesi de mümkündür. Bu durumda, tasarruf finansman maliyeti söz konusu fiyat hareketinden olumlu yönde etkilenebilecektir.
Bir örnek üzerinden konuyu somutlaştırmakta yarar vardır. 1.000.000 TL değerinde bir taşıt satın almak isteyen bir kişi tasarruf finansman şirketine müşteri bazlı (çekilişsiz) sözleşme çerçevesinde başvurmuş olsun. Aylık taksit tutarı 20.000 TL, vade ise 25 aydan oluştuğunda normal şartlarda en erken teslimat tarihi sözleşme tarihinden itibaren 12’nci ay içinde gerçekleşir. Şayet bu kişi sözleşme başında 300.000 TL peşinat ödemiş olsa bu süre %30 oranında kısalacak ve 8 aya düşecektir. Böylelikle 8 ay sonrasında birikmiş tasarruf tutarı peşinatla birlikte 460.000 TL’ye ulaşmış olur. Bu tutar tahsisata hak kazanmak için gerekli olan minimum birikmiş tasarruf tutarı olan 450.000 TL’yi de karşılamaktadır. Dolayısıyla bu koşullara göre sözleşme imzalayan bir kişi 8. ayda tahsisat kullanma hakkı kazanacaktır.
Tahsisat tarihinin 180 günün altında belirlenememesi ve müşterinin ödemelerine bağlı olarak bu sürenin de ötesine uzaması beraberinde enflasyon riskini getirmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayınlanan Konut Fiyat Endeksi (KFE) verilerine göre Türkiye genelinde kalite etkisinden arındırılmış konut fiyatları 31 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla bir önceki yılın aynı ayına göre %21,97 oranında artış göstermiştir. Başka bir ifadeyle 1 Ağustos 2025 tarihinde fiyatı 3 milyon TL olan bir konutun 31 Temmuz 2026 tarihindeki yaklaşık değeri 3.659.220 TL olarak gerçekleşmiş demektir. Şayet bir kişi teslimat tarihi Temmuz 2026 tarihi olacak şekilde 1 Ağustos 2025 tarihinde 3 milyon TL büyüklüğe sahip bir tasarruf finansman sözleşmesine taraf olmuş olsa, tahsisat günü geldiğinde istediği konutu satın almak için fazladan yaklaşık olarak 659.220 TL’ye ihtiyaç duyardı. Benzer bir değerlendirme taşıt finansmanı için de yapılabilir. Sahibindex Otomobil Piyasası Görünümü – Haziran 2026 verilerine göre otomobil fiyatlarındaki son bir yıllık değişim %20,7 olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ortalama olarak bir yıl önceki fiyatı 1.000.000 TL olan bir otomobilin Haziran 2026 dönemindeki yaklaşık fiyatının 1.207.000 TL’ye çıktığı söylenebilir. Dolayısıyla tahsisat günü geldiğinde fazladan 207.000 TL daha gerekecek demektir.
Gerek konut fiyatlarındaki son bir yıldaki %21,97 oranındaki artış gerekse de otomobil fiyatlarındaki yine son bir yıldaki %20,7 oranındaki artış Tüketici Fiyat Endeksindeki (TÜFE) artışın çok altında kaldığı için reel anlamda konut ve taşıt fiyatlarının aslında geri çekildiği söylenebilir. Bu durum tasarruf finansman sistemindeki teslimatta yaşanan en az 6 aylık gecikmenin enflasyon etkisini bir nebze de olsa bertaraf etmektedir. Şöyle ki bir yıl önce tasarruf finansman sözleşmesine taraf olan bir kişinin gelirinde bir yıllık sürenin sonunda genellikle TÜFE oranında artış yaşanacak, buna karşılık tasarruf finansman şirketine ödemekte olduğu taksit tutarlarında herhangi bir değişiklik olmayacaktır. Dolayısıyla varlık fiyatlarındaki nominal artışa karşılık kişinin gelirinde yaşanan reel artış enflasyon maliyetini düşürdüğü ileri sürülebilir.
Sözleşme başında tasarruf finansman şirketine ödenen organizasyon ücreti ile tahsisat tarihine kadar yapılan tasarruf ödemelerinin toplamı ve teslimatta yaşanan en az 6 aylık gecikme göz önüne alındığında bu yolla finansman kullanmak mantıklı mı? Tahsisata hak kazanmak için son düzenlemeyle birlikte birikmiş tasarrufların sözleşme tutarının %45’ine ulaşmış olması gerekiyor. %8,5’lik organizasyon ücretini de dikkate aldığımızda tasarruf finansman şirketine yapılan ödemelerin toplamı ihtiyaç duyulan finansmanın yaklaşık olarak %53,5’lik kısmına denk gelmektedir. Başka bir ifadeyle aslında ihtiyaç duyulan tutar tasarruf finansman sözleşmesindeki tutarın %46,5’idir. Mevduat bankalarıyla ve katılım bankalarıyla karşılaştırdığımızda bu durum yine de avantajlı görünüyor. Zira tasarruf finansman şirketine yapılan ödemelerde herhangi bir fazlalık söz konusu değildir.
Asıl merak edilen konu sözleşme tutarının %53,5’ine tekabül eden ödemeler şayet tasarruf finansman şirketine değil de örneğin bir katılım bankasında açtırılan katılma hesaplarında değerlendirilse, tahsisat tarihinde ulaşacağı tutar ne olurdu? Diyelim ki bir kişi 3 milyon TL tutarında finansmanı 12 ay sonra kullanmak üzere tasarruf finansman şirketine başvursun. Bu kişinin tahsisata hak kazanabilmesi için 12 ay sonraki birikmiş tasarrufunun 3.000.000*0,45=1.350.000 TL’ye ulaşması gerekir. Aylık taksit tutarının 50.000 TL olacağı varsayımıyla bu kişinin bu tutara 12 ay sonra ulaşabilmesi için sözleşme başında 750.000 TL peşinat ödemesi gerekir. Peşinat ödemesi sonrası kalan 2.250.000 TL üzerinden %8,5 oranında organizasyon ücretinin de 191.250 TL olduğunu varsayalım.
Şimdi bu kişi tasarruf finansman şirketine yapacağı ödemeleri bir katılım bankasında açtırdığı katılma hesaplarına yatırmış olsun. Bu kişi ilk ayda (Ağustos 2025) bankaya peşinat tutarı, ilk taksit ve organizasyon ücreti (750.000 + 50.000 + 191.250) olmak üzere toplamda 991.250 TL yatırmış olur. Sonraki aylarda da 50.000 TL yatırmaya devam ettiğinde 12 aylık sürenin sonunda katılma hesabında ne kadar birikmiş olur? Tabi bunun için katılma hesaplarına verilen kar payı oranlarına ihtiyaç olacaktır. Aylık brüt kar payının %2,6781 olduğu varsayımıyla %15 Gelir Vergisi kesintisini de dikkate alarak 12 aylık süre sonunda katılma hesabında biriken tutarın yaklaşık olarak 1.937.943 TL’ye ulaşacağını söyleyebiliriz. Bu tutar tasarruf finansman şirketi tarafından kullandırılacak 3.000.000 TL’nin yaklaşık olarak %65’ine tekabül ediyor. Ancak bu kişi kendi imkanlarıyla 10 ay boyunca her ay katılım bankasına 50.000 TL yatırmaya devam edecek olsaydı Ağustos 2025’ten itibaren 22 aylık sürenin sonunda katılma hesabında 3.009.000 TL birikmiş olurdur. Kişinin gelirindeki artışı da göz önüne alıp sonraki 10 aylık ödeme tutarını 65.000 TL olarak dikkate alırsak bu kişinin katılma hesabında 20 aylık sürenin sonunda yaklaşık 3.003.000 TL birikmiş olur.
Şayet bu kişi 3.000.000 TL’ye kavuşmak için kendi imkanlarıyla 20 ay beklemek yerine tasarruf finansman şirketine başvurmuş olsaydı, bu paraya 12 aylık sürenin sonunda kavuşmuş olacaktı ve 12 aylık süreden sonra 21 ay boyunca her ay 50.000 TL ödemeye devam edecekti. Tabi burada önemli olan geçen süreyle birlikte varlık fiyatının da artmaya devam etmesidir. Kişinin kendi imkanlarıyla bu varlığı satın almak için katılma hesabında birikim yaparak parasını değerlendirmesi durumunda teslimatta yaşanacak yaklaşık 8-10 aylık gecikme varlık fiyatında daha çok artışla sonuçlanabilir. Şayet gelecekteki fiyat artışları çok yüksek olmayacaksa kişinin kendi imkanlarıyla birikim yapması yaşanan gecikmeye rağmen maliyet açısından daha rasyonel olacaktır. Tam tersine 8-10 aylık gecikme süresi içinde varlık fiyatında daha yüksek artışlar bekleniyorsa tasarruf finansman şirketi aracılığıyla tasarruf yapmak daha mantıklı olabilir.
Bu yazımızın bütünü dikkate alındığında vurgulanmak istenen asıl konu tasarruf finansman şirketleri aracılığıyla birikim yapmak suretiyle finansman kullanılmak istendiğinde hem enflasyon etkisinin hem de alternatif getirilerin dikkate alınmasıdır. Son zamanlar da tasarruf finansman şirketlerinin taşıt ve konut edinme noktasında gerek katılım bankaları gerekse de mevduat bankalarına kıyasla daha çok tercih ediliyor olmalarının en başında bu şirketlerin sağladığı maliyet avantajı gelmektedir. Bu durumun yaşanmasında ekonomideki konjonktürel etkinin payı büyüktür. Nitekim yaklaşık %30’luk enflasyona karşılık sıkı para politikalarının bir sonucu olarak bankaların fonlama tarafında yıllık %90’ları bulan finansman maliyeti, insanların tasarruf finansman şirketlerine daha çok ilgi göstermesini sağlamıştır. İlk bakışta tasarruf finansman şirketleri böyle bir ekonomik ortamda iyi bir tercih gibi görünebilir. Ancak taşıt ve konut fiyatlarının reel olarak düştüğü bir ortamda kişisel yollarla birikim yapmak daha düşük maliyetli alternatif bir yol olabilir mi? Katılma hesabı üzerinden verilen örnek altın, gümüş ve diğer benzeri yatırım araçları üzerinden de genişletilebilir…
